Działalność nierejestrowana to stosunkowo nowa forma prowadzenia biznesu, która pozwala na legalną aktywność zarobkową bez konieczności rejestracji firmy. Wiele osób rozpoczynających przygodę z własnym biznesem zastanawia się, czy prowadząc taką działalność muszą posiadać kasę fiskalną i NIP. W tym artykule wyjaśnimy wszystkie kluczowe aspekty związane z tymi zagadnieniami, aby rozwiać wszelkie wątpliwości.
Czym jest działalność nierejestrowana?
Działalność nierejestrowana (określana też jako działalność nieewidencjonowana) to forma drobnej aktywności zarobkowej wprowadzona w 2018 roku przez ustawę Prawo przedsiębiorców. Pozwala ona osobom fizycznym na prowadzenie działalności gospodarczej bez konieczności rejestracji w CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej).
Działalność nierejestrowana to działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia.
W 2024 roku limit ten wynosi 3181,50 zł miesięcznie (75% z 4242 zł). Warto pamiętać, że limit ten jest aktualizowany wraz ze zmianami wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Aby móc prowadzić działalność nierejestrowaną, należy spełnić dodatkowe warunki:
- Nie prowadzić działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy
- Nie wykonywać działalności regulowanej (np. prowadzenie biura rachunkowego)
- Nie prowadzić działalności w ramach spółki cywilnej
Czy działalność nierejestrowana wymaga posiadania NIP?
Jedną z głównych zalet działalności nierejestrowanej jest brak konieczności rejestracji firmy, co prowadzi do naturalnego pytania o NIP.
Osoba prowadząca działalność nierejestrowaną nie musi posiadać NIP firmowego, ponieważ formalnie nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów. W przypadku działalności nierejestrowanej wykorzystuje się NIP osobisty (tzw. NIP-7), który każdy obywatel otrzymuje przy pierwszym rozliczeniu podatkowym.
Warto wiedzieć, że NIP osobisty:
- Jest nadawany automatycznie przy pierwszym rozliczeniu podatkowym
- Służy do identyfikacji podatkowej osoby fizycznej
- Może być wykorzystywany przy prowadzeniu działalności nierejestrowanej
W praktyce oznacza to, że prowadząc działalność nierejestrowaną, używasz swojego NIP-u osobistego do wszelkich formalności, takich jak wystawianie rachunków dla klientów czy rozliczenia z urzędem skarbowym.
Kasa fiskalna w działalności nierejestrowanej – kiedy jest wymagana?
Kwestia kasy fiskalnej w działalności nierejestrowanej budzi najwięcej wątpliwości. Czy osoba prowadząca taką działalność musi posiadać kasę fiskalną? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od kilku czynników.
Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną podlegają tym samym przepisom dotyczącym kas fiskalnych, co przedsiębiorcy zarejestrowani. Oznacza to, że obowiązek posiadania kasy fiskalnej zależy od:
1. Rodzaju świadczonych usług lub sprzedawanych towarów
2. Wysokości obrotów ze sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej
Zwolnienie z kasy fiskalnej – limit obrotów
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, osoby prowadzące działalność nierejestrowaną mogą skorzystać ze zwolnienia z obowiązku posiadania kasy fiskalnej, jeśli ich obrót ze sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej nie przekroczył w poprzednim roku podatkowym kwoty 20 000 zł.
Ponieważ limit przychodów w działalności nierejestrowanej wynosi około 3181,50 zł miesięcznie (w 2024 roku), co daje maksymalnie około 38 178 zł rocznie, teoretycznie można przekroczyć limit 20 000 zł uprawniający do zwolnienia z kasy fiskalnej.
Jeśli przekroczysz limit 20 000 zł obrotu na rzecz osób fizycznych, masz obowiązek zainstalować kasę fiskalną w ciągu dwóch miesięcy po miesiącu, w którym nastąpiło przekroczenie.
Bezwzględny obowiązek posiadania kasy fiskalnej
Istnieją rodzaje działalności, które zawsze wymagają posiadania kasy fiskalnej, niezależnie od wysokości obrotów. Dotyczy to m.in.:
- Usług fryzjerskich i kosmetycznych
- Naprawy pojazdów silnikowych i motorowerów
- Gastronomii
- Usług prawniczych
- Usług medycznych świadczonych przez lekarzy i dentystów
- Sprzedaży określonych towarów, np. perfum, sprzętu elektronicznego
Jeśli prowadzisz działalność nierejestrowaną w jednym z tych obszarów, będziesz zobowiązany do posiadania kasy fiskalnej od pierwszej transakcji.
Praktyczne aspekty działalności nierejestrowanej
Prowadząc działalność nierejestrowaną, warto pamiętać o kilku praktycznych kwestiach, które ułatwią ci codzienne funkcjonowanie i pomogą uniknąć potencjalnych problemów.
Dokumentowanie sprzedaży
Jeśli nie jesteś zobowiązany do posiadania kasy fiskalnej, możesz dokumentować sprzedaż za pomocą:
- Rachunków (nie faktur VAT, gdyż nie jesteś podatnikiem VAT)
- Paragonów z kasy fiskalnej (jeśli dobrowolnie zdecydujesz się na jej posiadanie)
Na rachunku należy umieścić:
- Swoje dane osobowe (imię, nazwisko, adres)
- NIP osobisty
- Dane nabywcy
- Przedmiot i wartość sprzedaży
- Datę wystawienia rachunku
Rozliczenie podatkowe
Przychody z działalności nierejestrowanej rozliczasz w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-36, jako przychody z innych źródeł. Nie prowadzisz pełnej księgowości, wystarczy prosta ewidencja przychodów, która pomoże Ci kontrolować miesięczny limit oraz rozliczyć się z podatku.
Warto prowadzić systematyczne zapiski dotyczące przychodów, nawet w prostym arkuszu kalkulacyjnym, aby mieć pewność, że nie przekraczasz miesięcznego limitu i aby ułatwić sobie rozliczenie roczne.
Przejście na pełną działalność gospodarczą
Jeśli zbliżasz się do przekroczenia limitu przychodów w działalności nierejestrowanej, powinieneś rozważyć zarejestrowanie pełnej działalności gospodarczej. W takiej sytuacji:
- Zarejestruj firmę w CEIDG
- Otrzymasz NIP firmowy
- Będziesz musiał dostosować się do wszystkich wymogów dotyczących kas fiskalnych dla przedsiębiorców
Pamiętaj, że przekroczenie miesięcznego limitu przychodów automatycznie nakłada na Ciebie obowiązek rejestracji działalności gospodarczej. Warto więc monitorować swoje przychody i z wyprzedzeniem zaplanować ewentualne przejście na pełną działalność.
Podsumowanie
Działalność nierejestrowana to doskonała opcja dla osób rozpoczynających przygodę z własnym biznesem lub dorabiających w niewielkim zakresie. W kontekście NIP i kasy fiskalnej najważniejsze zasady to:
1. W działalności nierejestrowanej używasz swojego NIP osobistego (NIP-7), nie potrzebujesz NIP firmowego.
2. Obowiązek posiadania kasy fiskalnej zależy od rodzaju działalności i wysokości obrotów:
– Jeśli twoja działalność nie jest objęta bezwzględnym obowiązkiem posiadania kasy fiskalnej, możesz korzystać ze zwolnienia do limitu 20 000 zł obrotu rocznie.
– Niektóre branże (np. fryzjerstwo, kosmetyka, gastronomia) wymagają kasy fiskalnej od pierwszej transakcji.
3. Jeśli przekroczysz miesięczny limit przychodów dla działalności nierejestrowanej (3181,50 zł w 2024 roku), musisz zarejestrować pełną działalność gospodarczą.
Pamiętaj, że przepisy podatkowe mogą się zmieniać, dlatego zawsze warto na bieżąco śledzić aktualne regulacje lub skonsultować się z księgowym, aby mieć pewność, że działasz zgodnie z prawem. Działalność nierejestrowana to świetny sposób na przetestowanie swojego pomysłu biznesowego bez nadmiernych formalności, ale wymaga znajomości obowiązujących limitów i zasad.